تبلیغات
تاریخ را پاس بداریم - شوش كهن ترین شهر جهان
 
تاریخ را پاس بداریم
من با شکست شکست را شکست میدهم...کوروش کبیر
سه شنبه 6 دی 1390 :: نویسنده : مهران آقابزرگ
شوش كهن ترین شهر جهان حدود 5000 سال پیش از میلاد به عنوان كانون مذهبی ساكنان دشتاطراف بنیاد نهاده شد . نخستین كسی كه ویرانه های شوش باستان را باز شناخت بنجامینبن جناح خاخام كلیمی بود كه بین سالهای 1163 و 1173 میلادی برای بررسی وضعیتكلیمیان در ایران به سر می برد. وی هنگام زیارت دانیال نبی(ع) از تپه های باستانیشوش نیز دیدن كرد . 
عملیات اكتشاف باستان شناسی در شوش از سال 1850 میلادی آغازگردید وچندین مرتبه ادامه یافت كه حاصل آن كشف آثار با ارزش وشكوهمندی از تمدنوفرهنگ اقوام ایلامی،هخامنشی واسلامی بوده است . از دیدنیهای این شهر می توان موزهشوش، بارگاه دانیال نبی(ع) ، كاخ شائور تپه های باستانی وقلعه شوش را نام برد. . 
شهر شوش در طول تاریخ بارها مورد هجوم قرار گرفت . اولین بار آشور بانی پالامپراطور آشور آن را تخریب وسپس به دست اسكندر غارت شد . در دوران جنگ تحمیلی عراقنیز این شهر در طی عملیات فتح المبین ،دلیرانه دست دشمن را از حریم مقدس این خاككوتاه وایستادگی خود را تكرار كرد
تاریخ شوش
شهر شوش از دیر باز بستر تولدو گسترش تمدنهای بزرگی بوده است ، تمدنهایی که اکنون چهره ای ماندگار در تاریخ ازآنان به جا مانده است
ایلامی ها
در ابتدای تاریخ بشر که انسان متمدن بااختراع ذوب فلز و خط به پیشرفت چشمگیری دست یافته بود منطقه بین النهرین جایگاهویژه ای داشت. سه تمدن مشهور در این قسمت در جوار یکدیگر می زیستند:آشوری ها ،ایلامی ها و بابلی ها . شوش پایتخت ایلام از موقعیت ممتازی برخوردار بود. ایلام درواقع تلفظ آشوری سرزمین هل تم تی به زبان ایلامی است و هل تم تی به معنای سرزمینخدایان است.دلایل اصلی پیشرفت ایلامی ها و پایتخت آنان شوش از حدود 7000 سال پیش بهاین شرح است: 1- دلایل ژنتیکی مبتنی بر هوش ذاتی 2- دلایل اقلیمی و مناسب بودن جلگهخوزستان برای کشاورزی و دامپروری 3- رقابت با تمدنهای مجاور خصوصا" تمدنهای بینالنهرین.از میان آثار باستانی شوش در دوره ایلامی پیکره خدایان جایگاه ویژه ایدارد. یک نمونه که در موزه لوور نگهداری می شود و از جنس طلاست بسیار چشمگیر استجام معروف شوش که چند نمونه از آن در اکتشافات باستانی به دست آمده است و یک نمونهآن در موزه لوور فرانسه نگهداری می شود اثری بسیار زیبا و سمبولیک است
هخامنشیان
پس از سقوط ایلامی ها شوش برای مدتی اعتبار و شکوه خویش را ازدست داد اما با ظهور بزرگترین سلسله تاریخ یعنی هخامنشیان و به دلیل علاقه و رابطهآنها با ایلامی ها ، شوش بار دیگر اعتبار و منزلت بسیار یافت. در این زمان شوش بهمدت چهار قرن به عنوان مهمترین پایتخت هخامنشیان در جهان شناخته می شد. پادشاهانهخامنشی بناهای باشکوه بسیاری در شوش ساختند و سفرای سیاسی کشورها در شوش به دیدارشاه می رسیدند. پیوند و تعهد ملل مختلف در ساخت بناهای شوش در آثاری که به دست آمدهمشهود است. داریوش در کتیبه ای در شوش می گوید : "به یاری اهورامزدا کاخ با شکوهشوش را بنا کردم". 
سلوکیان و پارتیان
پس از روی کار آمدن سلوکیان شوش بهعنوان یک مرکز تجاری ، به صورت تقریبا" مستقلی اداره می شد. چنین وضعیتی تقریبا" تاپایان دوره اشکانی حاکم بود. از معدود آثار مکتوبی که از سلوکیان به دست آمده ،کتیبه هایی است که در شوش یافت شده است. سلوکیان برای ایجاد ارتباط تجاری قوی ترمیان شوش و سرزمین های دیگر اقدام به کانال کشی رودخانه کارون(ائولایوس) نمودند. وبدین ترتیب ادویه و کالا از هند و عربستان از طریق دریا در بازار شوش تجارت می شدسکه های یافت شده در شوش حقایق زیادی از دوره سلوکیه و اشکانی روشن ساخته است. دردوره پارتیان شوش متاثر از کشمکش ایران و روم بود و یونانیان به همراه بقایایایلامی و یهودی و سایر ملل ساکن در شوش اکنون قسمتی از کشور پهناور اشکانی بودند
ساسانیان
در دوره ساسانیان شوش به همراه شوشتر و جندی شاپور به عنوان مراكزاقتصادی تولید و صادرات ابریشم به اقصی نقاط جهان مطرح بودند. در ابتدای دورهساسانی و اواخر پادشاهی شاپور دوم شورش و نافرمانی بوجود آمده در شوش بوسیله حملهشاپور با فیل فرو نشست و شهر به ویرانه ای مبدل شد كه آثار آن هنوز در شوش وجوددارد. پس از این حادثه شهر شوش به "ایران خره شاپور "به معنی شكوه ایران به دستشاپور تغییر نام داد و در شمال شهر شوش شهر "كرخادی لادان" ساخته شد كه بعدها به " ایران آسان كر كواد " به معنی كواد ایران را آرام ساخت تغییر نام داد. در این زمانپس از شكست روم از ایران و انتقال اسرای رومی به شمال خوزستان این منطقه تحت تاثیرحضور آنان قرار گرفت. با نفوذ مسیحیت شوش به قسمتی از نواحی اسقفی قرار گرفت. باظهور مانی و آیین او تمام منطقه غرب و شرق تحت تاثیر آیین او قرار گرفت و در نهایتمانی در زمان بهرام یكم و با فشار موبدان در زندان بیلاباد (گندی شاپور) از توابعشوش كشته شد
شوش در دوران جنگ
عملیات فتح المبین
تجاوز بعثی ها درمرزهای شمالی این استان تا غرب دزفول وشوش ، جهت تصرف این دو شهر قطع راههایارتباطی استان با سایر نقاط كشور ودر نتیجه محاصره كلی خوزستان بود . شهرهای شوشودزفول مورد تهدید جدی قرار گرفتند . در طول ماهها توپخانه دوربرد وموشك های فراكبعثی ها شهر دزفول را مورد حمله ناجوانمردانه قرار دادند . رزمندگان دلاور اسلامچند ماه قبل از نوروز 1361 در تدارك حمله وسیعی برای آزاد سازی مواضع استراتژیك غربشوش- دزفول ودشت عباس بودند.ایثارگران پرتوان جهاد سازندگی با احداث كیلومتر ها راهمیان اراضی شنی ،پستی وبلندیها امكان دست یابی نیروهای ما را به توپخانه ومواضعدشمن فراهم ساختند وبا احداث سنگرهای اورژانس امكان عرضه حداكثر خدمات پزشكی را درنزدیكترین فاصله خط مقدم فراهم كردند .سرانجام در نخستین ساعات شب دوم فروردین 1361عملیات با كلمه رمز «یا زهــزا» آغاز شد . در این عملیات 2400 كیلومتر مربع ازاراضی استراتژیك اشغالی آزاد وبیش از پانزده هزار نفر از نفرات دشمن از ژنرال تاسرباز اسیر شدند 
سفر به شوش
اگر قصد بازدید از شوش را دارید می توانید ازراه زمینی یا راه آهن به شوش سفر کنید. فراموش نکنید بهترین موقع برای بازدید ازاین شهر زمستان و بهار است. در اسفند و فروردین هوای منطقه بسیار مطبوع و دلپذیراست. اماکنی که می تواند دیدن آنها برای شما بسیار جالب وجذاب باشد عبارتند از : قلعه فرانسوی ها ، تپه های باستانی آپادانا ، موزه شوش ، هفت تپه ، موزه هفت تپه ،زیگورات چغازنبیل ، مقبره دانیال نبی (ع) ، مقبره دعبل خزاعی و شهر بازی شوش میباشد.برای اطلاعات بیشتر به صفحه اماکن دیدنی شوش مراجعه کنید
طبیعت درشهرستان شوش
هوای شوش گرم و خشك است. در مركز این شهرستان بیش ترین درجه حرارتدر تابستان ها 53 درجه بالای صفر و كم ترین آن در زمستان ها یك درجه بالای صفر استمیزان باران سالیانه این مركز به طور متوسط 250 میلی متر است. این شهرستان در جلگهخوزستان قرار گرفته است و هیچ گونه ناهمواری در آن مشاهده نمی شود به طور كلی اینشهرستان یك دست دشتی و هموار است. منابع آبی شهرستان شوش را رودخانه ها تشكیلمیدهند رودخانه مشهور كرخه كه به نام گاماسیاب از دامنه های الوند سرچشمه گرفته ودر لرستان موسوم به رود سیمره می شود در خوزستان معروف به كرخه بوده و از شمال بهجنوب شهرستان شوش جریان یافته و در انتها به باتلاق هورالعظیم وارد می شود
درختان گز، كنار و كهور عمده ترین پوشش گیاهی این منطقه را تشكیل می دهند. همچنین گیاهان مرتعی برای چرای دام موجود است. روباه، شغال، گرگ، گراز، آهو، كفتار،دراج، كبك، قرقاول، غاز و مرغابی از جمله جانوران این شهرستان به شمار می روند
شغل مردم شوش
شغل بیشترمردم شهرستان شوش كشاورزی است. محصول عمده اینشهرستان گندم، جو، كنجد و حبوبات می باشد. نهرهای متعددی كه از رود شاوور جدا میشوند به مصرف كشاورزی می رسند. دامداری پس از كشاورزی اصلی ترین شغل مردم ناحیهبوده و انواع فرآورده های دامی و لبنی از تولیدات این بخش محسوب می گردد



اماکن اماکن زیارتی ؛ تاریخی و دیدنیهای
چغازنبیل
در 45 كیلومتریجنوب شرقی شهر شوش یكی از اعجب انگیزترین آثار باستانی جهان متعلق به 3200 سال پیشمشهور به زیگورات چغازنبیل وجود دارد . چغازنبیل به ساختمان طبقاتی معبد ایلامیانكه توسط اونتاش گال پادشاه این قوم در سال 1250 قبل از میلاد ساخته شد اطلاق می شود . این بنا با ابعاد 105*105 متر وارتفاع 53 متر( در گذشته 52 متر ارتفاع داشته استواكنون 25 متر از آن باقی است) از بزرگترین زیگوراتهای جهان محسوب می شود . عملیاتباستان شناسی در این بنا از حدود سال 1325 خورشیدی آغاز گردید وتا سال 1341 ادامهداشت . چغازنبیل به بنای زیگورات محدود نمی شود بلكه مشتمل به حصاری است كه به حولیك مجموعه گرد آمده است . محوطه مقدس چغازنبیل از طریق هفت دروازه با محیط اطرافارتباط دارد . در درون این مجموعه سه معبد با حیاطهای سنگ فرش وانبارهای متعدد آلاتوادوات جنگی قرار دارد . 
دانیال نبی (ع
دانیال یكی از پیامبران بنیاسرائیل (قرن هفتم قبل از میلاد) است . دانیال به زبان های عبری مفهوم (خدا حاكم مناست) را دارد . در سال 655 قبل از میلاد وی را به دربار «نبوكد نصر» پادشاه بابل بهاسارت بردند . وی در آنجا به علوم كلدانیان وزبان مقدس واقف گردید ودر حكمت از آنانپیشی گرفت . اولین واقعه ای كه سبب نفوذ دانیال نبی گردید تعبیر خواب نبوكد نصر بود . بدین گونه پیغمبری خود را آشكار نمود ومورد توجه آن پادشاه قرار گرفت . وی بههمراه عده ای از قوم یهود به ایران مهاجرت نمود ودر شوش ساكن شد ودر آنجا وفات یافت . آرامگاه دانیال نبی در ساحل شرقی رودخانه شاوور و روبروی تپه ارگ قرار دارد . بنای زیارتگاه شامل دوحیاط است . بر روی گنبد مخروطی  پله ای قرار دارد كه نوعرایج گنبدهای منطقه است . 
مقبره دعبل خزاعی شاعر اهل بیت
دعبل خزایی که درزمان حکومت عباسیان می زیست شاعر معروف شیعه و مداح اهل بیت(ع).نقل است که امام رضا (ع) پیراهن خویش را به عنوان صله به وی داد. آرامگاه این شاعر معروف عرب در مرکزشهر کنار مجتمع فرهنگی دعبل خزاعی واقع است
آپادانا ،آکروپل ، شهر شاهی و شهرپیشه وران 
منطقه باستانی شوش در زمان حفاریهای باستان شناسی برای شناسایی سهلتر به چهار قسمت تقسیم شد که آپادانا در واقع قسمت کاخ آپادانا (به معنی بار عامپادشاهان هخامنشی است. بر روی تپه های باستانی پی و برخی تندیسها و ستون های کاخباقیست. آکروپل و شهر شاهی در جوار آپادانا گنجینه ای از تاریخ تمدن بشر را در دلخویش داراست و لایه های تمدنی از دوره ایلامی ، هخامنشی ، پارتی ، ساسانی و دورهاسلامی به خوبی در این قسمت عیان است


آپادانا
محوطه باستانی شوش در شهرشوش، محوطه وسیعی را در برمی‌گیرد، كه بناها و سازه‌های معماری بسیار متنوعی پیش ازتاریخ تا دوران اسلامی را در خود جای داده است. كاخ «آپادانا» یكی از باشكوه‌ترینكاخ‌های آن از شهرت عالمگیر برخوردار است.كاخ آپادانا به دستور داریوش بزرگ پادشاههخامنشی در حدود سال‌های 515-521 پیش از میلاد در شوش روی آثار و بقایای عیلامی بنانهاد شد. دیوارهای كاخ از خشت و ستون‌های آن از جنس سنگ است. كاخ داریوش دارایقسمت‌های مختلفی از جمله تالار بار عام، دروازه و كاخ پذیرایی و همچنین دارای سهحیاط مركزی است. دیوارهای كاخ از خشت با نمای آجری و ستون‌های آن از سنگ است. كاخداریوش واحدهای مختلفی از جمله تالار بار عام، حرم‌سرا، دروازه و كاخ پذیرایی وهمچنین سه حیاط مركزی دارد. دیوارهای داخلی كاخ با آجر لعابدار منقوش با طرح‌هایسربازان گارد جاویدان، شیر بالدار و نقش گل نیلوفر آبی مزین بوده‌اند كه بقایایبه‌جای‌مانده آنها در موزه‌های خارجی و داخلی نگهداری می‌شوند.زیباترین آثار به دستآمده از ایوان‌های كاخ، آجرهای لعابدار منقوش، با طرح‌های سرباز گارد جاویدان، شیربالدار و نقش گل نیلوفر آبی است. ستون‌های سنگی این كاخ متشكل از چند قسمت،زیرستون، پایه ستون، شالی‌ستون، ساقه ستون، گل
قلعه شوش (آكروپل
در سال 1897 میلادی ژان ماری ژاك دومورگان جهت تحقیق واكتشاف به شوش آمد ، دولت فرانسه رامتقاعد ساخت تا محلی امن ومناسب برای هیات باستان شناسی فرانسه در شوش ایجاد نمایدبه همین منظور بلندترین نقطه تپه های شوش یعنی اكروپل برای این منظور انتخابگردید وقلعه ای با یك طرح قرون وسطایی اروپا بر فراز آن ساخته شد . ساختمان اینقلعه كه با نظارت حاج مصطفی دزفولی وبا مصالح محلی از جمله خشت بنا گردید . تا سال 1912 میلادی به انجام رسید . پلان قلعه ذوزنقه شكل است كه قاعده كوچك آن در سمتشمال واقع شده است . دور تا دور آن را راهرویی احاطه كرده وردیف اطاقهایی به سمتحیاط،برگرد آن قرار گرفته اند . برج شمال غربی قلعه مربع شكل وبرج شمالی شرقی،دایرهشكل است 
موزه شوش
موزه شوش با زیر بنای 550 متر مربع در باغی به مساحت 14635 متر مربع در جوار كتابخانه عمومی شوش قرار دارد . این موزه در سال 1345خورشیدی گشایش یافت 
كاخ شاوور
در سمت غربی رودخانه شاوور در سال 1347خورشیدی كاخ جدیدی كشف شد كه به سبب همجواری با این رودخانه به همین نام مشهور است . این كاخ دارای تالاری به اندازه 6/34 *5/37 متر با 64 ستون است . پایه ستونها ازسنگ بوده ودیوارها از خشت ساخته شده اند . این كاخ در 350 متری غرب آپادانا واقعاست وتوسط اردشیر دوم بنا گردید . 
هفت تپه
هفت تپه در 15 كیلومتری جنوبشرقی شهر شوش قرار دارد . تحقیقات باستان شناسی هفت تپه از سال 1344 خورشیدی توسطدكتر نگهبان باستان شناس توانای ایرانی آغاز گردید كه تاكنون منجر به كشف آثار باارزشی همچون مجسمه های سفالی وفلزی ،آرامگاه ، معبد ،گورهای دسته جمعی ،انواع ظروفسفالی وآلات موسیقی شده است . با وجود آنكه تمدن در این منطقه به 600 سال قبل ازمیلاد بر می گردد ولی آثاری كه در انجا از نظر بازدیدكنندگان می گذرد مربوط به بخشیاز یك شهر ایلامی متعلق به 1500 تا 1300 قبل از میلاد است . 
منطقه باستانی شوش
شوش در سرزمین جنوب غربی ایران ، مهد فرهنگ باستان واقع است . جایی كه تمدنایلامیان در حدود 3000 تا 5000 سال قبل از میلاد متولد شده است . پیشینه تاریخی اینمنطقه وآثار كشف شده در آن ،باستان شناسان را بر آن داشت تا با مطالعه دوره هایمختلف تپه های باستانی شوش را به چهار قسمت تقسیم كنند : 
آكروپل
این بخش ازتپه های باستانی بالاترین نقطه این اراضی است كه پیش از سایر نقاط ، توجه باستانشناسان را به خود جلب كرده است . پس از انكه آلات و ادوات مربوط به تمدن های عصرهخامنشی وما قبل آن در این حوالی كشف شد قلعه ای بر قله تپه ها ساخته شد ، كه پس ازمدتی به محل نگهداری آثار كشف شده قلعه اختصاص یافت . 
آثاری كه در این محل بدستآمده شامل چند قطعه از ستونهای سنگی دوران ما قبل هخامنشیان وتعداد زیادی آثارمنقوش به خط میخی هستند . 
شهر شاهی
این بخش در قسمت شرق قلعه وتقریبا درشمال شرقی آپادانا واقع است . تاریخ اسرار آمیز نهفته دردل لایه های مختلف اینسرزمین از بالا به پایین كه متعلق به دوره های اسلامی ،ساسانی ،پارتی ،هخامنشیوماقبل آن هستند برای باستان شناسی پر اهمیت هستند . آثار كشف شده در این ناحیهروشن می سازدكه ساكنان این حوالی از قوم سامی نبوده وعمدتا بومیانی بودند كه پیش ازمهاجرت آریایی ها در سرتاسر نواحی جنوبی ومركزی ایران سكونت داشته اند . 




نوع مطلب : متفرقه، 
برچسب ها :